W odpowiedzi na potrzeby rozwoju systemu wsparcia dla najmłodszych dzieci i osób, które się nimi opiekują Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego będzie szkolić kadry żłobków i klubów małego opiekuna z modelu edukacji opartej na doświadczeniach (EXE od Experiential Education). Jest to metodyka pracy z dziećmi opracowana przez prof. Ferre Laeversa z Uniwersytetu w Leuven w Belgii, która koncentruje się na realnym doświadczeniu dziecka i jakości jego codziennego funkcjonowania w placówce.
Wdrożenie ogólnopolskich standardów jakości opieki w żłobkach i klubach dziecięcych było przełomowym krokiem w kierunku wyrównywania szans edukacyjnych. Dziś, gdy standardy te obowiązują już we wszystkich placówkach, nadchodzi kolejny etap utrzymania i systematycznego podnoszenie jakości codziennej opieki nad najmłodszymi dziećmi.
Dostęp do wysokiej jakości opieki żłobkowej, niezależnie od miejsca zamieszkania czy sytuacji materialnej rodziny stanowi fundament dobrze funkcjonującego społeczeństwa. W wielu gminach proces rozwoju infrastruktury opieki nadal trwa, jednak równolegle konieczne jest wzmacnianie jakości opieki w placówkach już działających.
Edukacja oparta na doświadczeniach (EXE) to model które znajduje zastosowanie na różnych etapach edukacji. W Polsce jego wdrażanie rozpoczęło się od seminarium inaugurującego szerszy program szkoleń z udziałem samego prof. Leaversa.
Metodyka EXE koncentruje się na kluczowym elemencie edukacji czyli procesie uczenia się dziecka, a nie tylko na otoczeniu czy wynikach. Łączy perspektywę systemową z ekspercką i praktyczną.
Opracowana metoda badawcza opiera się na kluczowym wniosku, że prawdziwe uczenie się dziecka zachodzi wyłącznie wtedy, gdy jednocześnie doświadcza ono dobrostanu i jest w pełni zaangażowane. Aby móc monitorować postęp oraz dynamikę zmian w procesie edukacyjnym, stworzono narzędzia takie jak Skala Leuven (LIS), umożliwiająca obserwację poziomu zaangażowania na pięciostopniowej skali oraz POMS (Process-Oriented Monitoring System), pozwalający na bieżące śledzenie procesu uczenia się i szybką reakcję na jego potrzeby.
Zgodnie z wynikami badań zespołu kierowanego przez prof. Leaversa rozwój dziecka wspierany jest poprzez dziesięć obszarów działania, które obejmują m.in. odpowiednią organizację przestrzeni i materiałów, podążanie za zainteresowaniami dzieci, wspieranie ich autonomii oraz relacji rówieśniczych, rozwój emocjonalny i indywidualizację podejścia edukacyjnego. W całym procesie niezwykle istotna jest rola dorosłego, a szczególnie jakość relacji, jaką tworzy z dzieckiem, bazując na empatii i wrażliwości, stymulowaniu rozwoju dziecka oraz wspieraniu samodzielności, co w praktyce umożliwia tworzenie środowiska sprzyjającego głębokiemu uczeniu się.
Głębszym celem Edukacji opartej na doświadczeniach (EXE) jest rozwijanie u dziecka umiejętności głębokiego uczenia się oraz „powiązania” (linkedness), czyli budowania relacji zarówno z samym sobą, jak i z innymi ludźmi oraz światem zewnętrznym. Warto podkreślić, że systemowy efekt takiego podejścia jest widoczny w tym, że zaangażowanie dziecka wzmacnia motywację nauczyciela, tworząc w ten sposób pozytywną spiralę rozwoju. Wdrożenie metodyki EXE oznacza więc przejście od formalnych standardów edukacyjnych do realnej jakości doświadczeń dziecka, co sprawia, że placówki opieki i edukacji stają się przestrzenią wszechstronnego rozwoju – wartościowego zarówno dla każdego dziecka osobno, jak i w dłużej perspektywie dla całego społeczeństwa.
Marcowa wizyta prof. Ferre Leaversa w Warszawie otwiera cykl szkoleń, które w kolejnych miesiącach trenerzy Fundacji Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego będą prowadzić dla osób sprawujących opiekę nad najmłodszymi dziećmi w żłobkach w całej Polsce.
