Zespół ekspertek naszej Fundacji przy współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotował Podręcznik dla opiekunek i opiekunów – bezpłatną publikację, która ma wspierać osoby pracujące w żłobkach, klubach dziecięcych i innych instytucjach opieki w codziennej pracy z najmłodszymi dziećmi.
Publikacja powstała w odpowiedzi na wprowadzenie od 1 stycznia 2026 r. jednolitych standardów opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 i została opracowana z myślą o praktycznym wykorzystaniu w placówkach. Łączy aktualną wiedzę z zakresu rozwoju dziecka z konkretnymi wskazówkami dotyczącymi organizacji opieki oraz wdrażania nowych standardów jakości opieki.
Wiceministra Aleksandra Gajewska z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreśla, że „podręcznik dla opiekunek i opiekunów powstał z myślą o tym, aby wdrażanie standardów jakości było nie tylko realizacją nowych wymagań prawnych, lecz przede wszystkim okazją do dalszego wzmacniania jakości opieki nad najmłodszymi dziećmi oraz wspierania profesjonalnego rozwoju kadry pracującej w instytucjach opieki.”
Jak zauważają autorki podręcznika dla opiekunek i opiekunów wczesne etapy życia są okresem zarówno wielkich możliwości, jak i wielkiej podatności: każde doświadczenie ma znaczenie – pozytywne lub negatywne. Najmłodsze dzieci, ze względu na swoją wrażliwość i ogromny potencjał rozwojowy, są grupą szczególną. Potrzebują bezpiecznych i inspirujących relacji z dorosłymi, sprzyjającego środowiska oraz odpowiedniego wsparcia na początku swojego życia. To właśnie dlatego uważne towarzyszenie małemu dziecku w rozwoju jest takie ważne, a opiekunki małych dzieci mają tak trudną, wymagającą i ważną rolę do spełnienia.
Podręcznik dla opiekunek i opiekunów podzielony został na trzy główne obszary tematyczne. Pierwszy poświęcony jest rozwojowi dziecka w pierwszych trzech latach życia, znaczeniu wczesnego dzieciństwa, sposobów poznawania świata przez małe dzieci, rozwoju mózgu oraz wpływu urządzeń ekranowych na rozwój najmłodszych.
Druga część koncentruje się na codziennej pracy opiekunek i opiekunów oraz sposobach odpowiadania na potrzeby dzieci. Publikacja omawia znaczenie uważnych interakcji, budowania relacji, rozwoju społecznego, roli swobodnej zabawy oraz codziennego przebywania na świeżym powietrzu jako elementów wspierających dobrostan i rozwój dziecka.
Trzecia część dotyczy wybranych zagadnień związanych z wdrażaniem standardów jakości opieki. Obejmuje m.in. prawa dziecka, proces adaptacji, współpracę z rodzicami, samoocenę pracy opiekuna oraz monitorowanie i dokumentowanie rozwoju dzieci. Publikację uzupełnia zestawienie obowiązujących standardów jakości, które może stanowić praktyczne narzędzie podczas organizacji pracy placówki.
Integralnym uzupełnieniem podręcznika jest Zeszyt Praktyki, zawierający ćwiczenia, pytania do autorefleksji oraz przykłady sytuacji z codziennej praktyki. Jego celem jest wspieranie opiekunek i opiekunów w przekładaniu zapisów standardów na konkretne działania podejmowane w pracy z dziećmi i we współpracy z rodzicami.
Monika Rościszewska-Woźniak, Prezeska Fundacji Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego, kierująca pracami zespołu redakcyjnego podkreśla: „Od początku zależało nam, aby stworzyć publikację, która nie będzie jedynie komentarzem do nowych przepisów. Chcieliśmy przygotować praktyczny przewodnik, do którego opiekunki i opiekunowie będą wracać w codziennej pracy. Dlatego poświęciliśmy więcej czasu na dopracowanie treści, konsultacje z ekspertami i praktykami oraz przygotowanie rozwiązań, które rzeczywiście odpowiadają na wyzwania pracy z najmłodszymi dziećmi. Wierzymy, że połączenie wiedzy naukowej z doświadczeniem osób pracujących w żłobkach jest najlepszą drogą do budowania wysokiej jakości opieki.”
Warto podkreślić, że zarówno podręcznik, jak i zeszyt praktyki są dostępne BEZPŁATNIE zarówno w wersji elektronicznej, jak i drukowanej.
Podręcznik dla opiekunek i opiekunów został przygotowana w ramach projektu „Najmłodsi.pl. Wsparcie jakości instytucji opieki i edukacji dzieci do lat 3”, realizowanego jako zadanie publiczne Fundacji i. Komeńskiego nadzorowane bezpośrednio przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Celem zadania jest wspieranie kadry instytucji opieki we wdrażaniu jednolitych standardów jakości oraz upowszechnianie wiedzy o rozwiązaniach sprzyjających rozwojowi i dobrostanowi najmłodszych dzieci.