//O fundacji // Historia działań fundacji
Teresa Ogrodzińska- prezeska Zarządu Fundacji Komeńskiego:
Singrid przywiozła nam w prezencie cebulki narcyzów. Włożyłam swoją do wysokiej szklanki, zalałam wodą i czekałam. W miarę potrzeby dolewałam wody. Sprawdzałam, czy wypuszcza korzonki. Na roślince moje starania i zabiegi nie robiły wrażenia- zielony zawiązek ani drgnął.
Jesteśmy grupą pedagogów, psychologów i społeczników, od kilku lat działamy na rzecz edukacji małych dzieci. Dobrze znamy najnowsze badania, które pokazują, że większość możliwości intelektualnych człowieka kształtuje się do 4 roku życia. Umiejętności, jakie małe dzieci wynoszą z przedszkola pomagają im w szkole, a później pozwalają zobyć wykształcenie i lepiej radzić sobie w dorosłym życiu.
Diagnozujemy sytuację małych dzieci w Polsce i przygotowujemy analizę dotyczącą edukacji przedszkolnej na terenach wiejskich. Wyniki są zatrważające. W Polsce w ponad 800 gminach nie ma przedszkoli! Tylko 14% dzieci wiejskich w wieku 3-5 lat chodzi do przedszkola. A przecież te dzieci powinny mieć takie same szanse na dobre życie, jak dzieci z miast!
W sierpniu 2003 roku powołujemy do życia Fundację. Na naszego patrona wybieramy twórcę nowoczesnej pedagogiki – Jana Amosa Komeńskiego, który już w XVII wieku mówił: „Bo jakie początki, takie będzie wszystko”. Pierwszą dotację na realizację naszych planów otrzymujemy od Bernard van Leer Foundation.
By mieć dostęp do najnowszych rozwiązań pedagogicznych, powołujemy Międzynarodowy Zespół Doradczy.
Chcemy, żeby więcej małych dzieci mogło skorzystać z jak najlepszych programów edukacyjnych. W realizacji tej misji potrzebujemy wsparcia nauczycieli i rodziców. Powołujemy więc Akademię Komeńskiego – Ośrodek Ustawicznej Edukacji Nauczycieli i Rodziców. Od tej pory prowadzimy szkolenia, które pomagają dorosłym zwracać uwagę na potrzeby dzieci, słuchać je oraz pobudzać ich rozwój.
* 6 modułów szkoleniowych, 35 przeprowadzonych szkoleń
* 659 przeszkolonych nauczycieli
Któregoś dnia Gracjana powiedziała: "Moja roślinka ma dużo liści i zaraz zakwitnie." I dodała: "Nie chcę cię martwić, ale z twojej już chyba nic nie będzie". Jakiś czas potem Mikołaj zdecydował: "Cebulka wygląda marnie. Potrzebna jej terapia wstrząsowa." Dolał do szklanki dużo wody, która przykryła zielony zawiązek. We mnie obudziły się matczyne uczucia- nikt nie będzie dręczył mojej cebulki, nawet dla jej dobra!
2004 – Rok tworzenia
„W Polsce pokutuje wyniesiony z PRL-u stereotyp przedszkola jako przechowalni, gdzie bezduszne matki pozostawiają dzieci […]. Pora odczarować ten mit […], badania kompetencji dzieci na progu szkoły podstawowej pokazują wyraźnie, że czytanie, pisanie i umiejętności matematyczne rosną razem z długością stażu przedszkolnego”. (Joanna Olech, Kopciuszki – kiedy dzieci nie chodzą do przedszkola, „Tygodnik Powszechny”, 21 listopada 2004).
Wielu gmin nie stać na prowadzenie przedszkoli z ośmiogodzinnym programem zajęć.
Na świecie tradycyjne przedszkola nie są jedynym sposobem na zapewnienie małym dzieciom edukacji. Zainspirowani rozwiązaniami portugalskimi rozwijamy program „Gdy nie ma przedszkola”, który pomaga gminiom w zakładaniu Ośrodków Przedszkolnych dla dzieci w wieku 3-5 lat. Ośrodki różni od tradycyjnych przedszkoli to, że zajęcia odbywają się kilka razy w tygodniu i trwają kilka godzin. W grupie jest najwyżej 15 dzieci, młodsze i starsze bawią się razem. Ważną rolę odgrywają rodzice, którzy biorą aktywny udział w zajęciach. W Ośrodkach nie ma leżakowania ani obiadów, a najważniejsze jest to, czego dzieci mogą się nauczyć. Pielęgnujemy w dzieciach ciekawość świata, uczymy samodzielności i wytrwałości, koncentracji, rozwijamy mowę. Ponieważ nasze Ośrodki różnią się od zwykłych przedszkoli, nazywamy je alternatywnymi.
Jesteśmy przekonani, że warto spopularyzować w Polsce właśnie taki rodzaj alternatywnych form edukacji przedszkolnej. Produkujemy film o programie „Gdy nie ma przedszkola”, którego reżyserem jest Wojciech Staroń, organizujemy regionalne konferencje, wydajemy poradnik dla gmin Alternatywne formy wychowania przedszkolnego.
Na prośbę Ministerstwa Edukacji przygotowujemy założenia do projektu upowszechniającego alternatywne formy edukacji przedszkolnej. Projekt zostaje zaakceptowany przez Komisję Europejską i zostaje wpisany do działań Europejskiego Funduszu Społecznego. Zmniejszenie różnic pomiędzy szansami edukacyjnymi dzieci miejskich i wiejskich staje się jednym z priorytetów polityki oświatowej rządu.
* 37 Ośrodków Przedszkolnych w 11 gminach, ponad 400 dzieci
* 8 modułów szkoleniowych, 101 przeprowadzonych szkoleń, 1767 przeszkolonych nauczycieli
Po raz pierwszy pomyślałam, że z mojej roślinki chyba już nic nie będzie… Spojrzałam na nią z wyrzutem. Postanowiłam jednak, że warto jeszcze poczekać. Następnego dnia zauważyłam, że cebulka wypuściła białe, grube korzonki.
Doświadczenia wyniesione z realizacji „Gdy nie ma przedszkola” pozwalają nam rozpocząć projekt „Ośrodki Przedszkolne – szansa na dobry start”. Projekt otrzymuje największą dotację dla organizacji pozarządowej w ramach projektów Europejskiego Funduszu Społecznego. Otwieramy 94 Ośrodki Przedszkolne.
Nie chcemy działać sami. Szukamy organizacji, gmin, pedagogów, którzy myślą podobnie do nas. Wspólnie z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności tworzymy program „Dla Dzieci”. Zakładamy bank danych organizacji pozarządowych zajmujących się edukacją i wspieraniem rozwoju małych dzieci. Uruchamiamy serwis internetowy www.dladzieci.org.pl, gdzie można znaleźć dobre pomysły na zajęcia z dziećmi, informacje o organizacjach oraz materiały edukacyjne dla nauczycieli i rodziców.
Rozpoczynamy ogólnopolską dyskusję na temat tego, co trzeba zrobić, żeby więcej dzieci w wieku 3-5 lat miało dostęp do edukacji. W debatach uczestniczą przedstawiciele Ministerstwa Edukacji, kuratoriów oświaty, placówek doskonalenia nauczycieli, organizacji pozarządowych, a także eksperci zajmujący się rozwojem dzieci. W ramach programu „Edukacja dla Rozwoju” wspólnie z Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich przygotowujemy seminarium, podczas którego przekonujemy, że alternatywne formy edukacji nie oznaczają gorszej edukacji przedszkolnej.
* 110 Ośrodków Przedszkolnych w 38 gminach, 1636 dzieci
* 120 organizacji w bazie danych na stronie: www.dladzieci.org.pl
* 14 modułów szkoleniowych, 85 przeprowadzonych szkoleń, 2367 przeszkolonych nauczycieli
Od tamtej pory moja roślinka zaczęła rosnąć w oszałamiającym tempie – co noc przybywało jej kilka centymetrów!
Chcemy rozmawiać o edukacji małych dzieci z ekspertami, wymieniać się doświadczeniami z organizacjami pozarządowymi i jednoczyć starania. Organizujemy pierwsze międzynarodowe seminarium prezentujące najnowsze osiągnięcia pedagogiczne dla ponad 150 przedstawicieli środowisk akademickich, organizacji pozarządowych, placówek doskonalenia nauczycieli oraz prowadzimy warsztaty dla nauczycieli w ramach Forum Edukacyjnego „Razem dla dzieci”. Z organizacji uczestniczących w Forum wyłania się Grupa Inicjatywna, która rozpoczyna prace nad stworzeniem Partnerstwa na rzecz Rozwoju i Edukacji Małych Dzieci.
Coraz więcej gmin wiejskich zakłada Ośrodki Przedszkolne. Zależy nam, żeby edukacja małych dzieci wpisała się na trwałe w politykę edukacyjną gmin. Dlatego pomagamy im w tworzeniu Gminnych Strategii Edukacji Elementarnej. W pracach uczestniczą urzędnicy, radni, dyrektorzy placówek oświatowych i instytucji gminnych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, rodzice i lokalni liderzy. Wspólna praca pozwala zdiagnozować istniejące problemy i wypracować plany działań edukacyjnych dla dzieci w wieku 3-10 lat.
Wspieramy kolejne Ośrodki Przedszkolne w partnerstwie z Fundacją Wspomagania Wsi, Fundacją Pomocy Młodzieży im. Jana Pawła II „Wzrastanie”, Związkiem Stowarzyszeń „Kurpsie Razem” oraz Fundacją „Ziemia Gotyku”.
Wydajemy pierwszy w Polsce raport o sytuacji edukacji elementarnej Małe dziecko w Polsce. To publikacja przedstawiająca realia edukacji dzieci w wieku 3-10 lat w naszym kraju. Raport jest wynikiem intensywnych prac zespołu ekspertów akademickich i praktyków. Diagnozuje stan wczesnej edukacji, ujawnia sfery zaniedbane i proponuje działania pozwalające na poprawę sytuacji edukacyjnej małych dzieci.
* 300 Ośrodków Przedszkolnych w 49 gminach, 5128 dzieci
* 15 modułów szkoleniowych, 160 przeprowadzonych szkoleń, 3023 przeszkolonych nauczycieli
* I Forum Edukacyjne „Razem dla dzieci”: 32 organizacje, 36 warsztatów, 500 nauczycieli i przedstawiciele organizacji pozarządowych
* 400 organizacji w bazie danych na stronie: www.dladzieci.org.pl
* 10 organizacji w Partnerstwie na rzecz Rozwoju i Edukacji Małych Dzieci
* 7 Gminnych Strategii Edukacyjnych
* 27% – o tyle średnio wzrósł wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego w gminach, w których realizowany jest projekt „Ośrodki Przedszkolne – szansa na dobry start”. W 14 gminach ten wskaźnik osiągnął ponad 40%.
Pojawiły się dwa pąki. Wszyscy się nimi zachwycali. Przypomniał mi się fragment z "Wielkiej dydaktyki" Jana Amosa Komeńskiego: "Wydaje mi się przedwczesnem około szóstego roku życia chcieć już ustalić, kto do jakiego nadaje się zawodu, do nauki, czy do rzemiosła; wtedy jeszcze nie zaznaczają się dostatecznie ani stopień uzdolnienia, ani skłonności ducha; jedno i drugie lepiej ujawnia się później; podobnie jak w ogrodzie, które rośliny trzeba wyrzucić, a które postawić, nie możesz rozpoznać póki młodziutkie, dopiero aż podrosną.
Do czerwca 2007 roku w Polsce jedyną formą edukacji przedszkolnej zapisaną w ustawie o systemie oświaty było przedszkole. Dzięki staraniom koalicji organizacji pozarządowych, w której uczestniczyliśmy, do ustawy oświatowej wprowadzono inne formy wychowania przedszkolnego. To nasz wielki sukces. Cieszymy się, że mamy realny wypływ na zmiany w systemie oświaty.
Rozwijamy Akademię Komeńskiego, tworząc kolejne moduły szkoleń, które przygotowują nauczycieli do budowania kreatywności dziecka, podnoszenia jego poczucia własnej wartości, kształtowania umiejętności społecznych i samodzielności. Proponujemy warsztaty doskonalące umiejętność obserwacji i dokumentowania rozwoju dzieci oraz współpracy z rodzicami. Uczymy metody projektów badawczych według standardów światowego eksperta prof. Lilian Katz.
Naszą pedagogikę podsumowaliśmy w filmie „Ananas nie chce spać”.
Rozpoczynamy pilotażowy program „Grupy Zabawowe. Są to systematyczne spotkania rodziców i ich dzieci (od 6 miesiąca do 5 roku życia) pomagajace opiekunom w rozwoju własnym i w stymulowaniu rozwoju dzieci. Grupy Zabawowe są entuzjastycznie przyjmowane zarówno w miastach, jak i w środowiskach wiejskich.
We współpracy z Fundacją dla Polski i Centrum Aktywności Lokalnej uczestniczymy w programie „Akademia Kobiet Aktywnych”. Przygotowujemy kobiety z terenów wiejskich do skutecznego działania na rzecz edukacji małych dzieci.
Otrzymujemy statuetkę „Najlepsza Inwestycja w człowieka 2007” w konkursie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego za program „Ośrodki przedszkolne – szansa na dobry start“.
Za program „Gdy nie ma przedszkola” zostajemy uhonorowani I nagrodą w kategorii „Edukacja” Konkursu Pro Publico Bono na Najlepsze Dzieło Obywatelskie.
* 11 Grup Zabawowych, 80 rodziców i 80 dzieci w wieku 0-5 lat
* 19 modułów szkoleniowych, 108 przeprowadzonych szkoleń, 2059 nauczycieli
* 512 aktywnych kobiet – liderek z terenów wiejskich przeszkolonych w ramach programu „Akademia Kobiet Aktywnych”
* II Forum Edukacyjne „Razem dla dzieci”: 28 organizacji, 33 warsztaty, 800 nauczycieli i przedstawicieli NGO
* 22 organizacje w Partnerstwie na rzecz Rozwoju i Edukacji Małych Dzieci
* 35 Gminnych Strategii Edukacyjnych
Pąki rozwinęły się w piękne kwiaty.
We wszystkim, co robimy, najważniejsza jest dla nas podmiotowość dziecka. Dlatego rozpoczynamy pilotażowy program „Obywatel Dziecko”. Jego głównym celem jest stworzenie dzieciom możliwości do zabierania głosu w sprawach, które je dotyczą.
Działamy na rzecz konsolidacji różnych środowisk zajmujących się edukacją i rozwojem małych dzieci. Budujemy płaszczyznę wymiany doświadczeń dla organizacji pozarządowych, instytucji krajowych i zagaranicznych. Inicjujemy spotkania, seminaria i szkolenia. Zbieramy dobre praktyki z kraju i z zagranicy.
Poszerzamy działania w ramach Partnerstwa na rzecz Rozwoju i Edukacji Małych Dzieci. To ruch społeczny, który promuje i nagłaśnia kwestie związane z upowszechnianiem różnorodnych form wspierania rozwoju małych dzieci. Partnerstwo podejmuje między innymi działania zmierzające do zmian prawnych ważnych dla edukacji najmłodszych obywateli.
Kontynuujemy działania w terenie. Tworzymy sieć lokalnych konsultantów wspierających gminy i organizacje w zdobywaniu funduszy na edukację małych dzieci.
Pomagamy gminom w przygotowaniu zespołów, które odpowiadają za uaktualnianie i monitorowanie Gminnych Strategii Edukacyjnych.
Kształcimy grupę mentorów – psychologów i pedagogów pomagających nauczycielom w prowadzeniu jak najlepszych zajęć dla dzieci.
Wydajemy polską edycję półrocznika „Children in Europe”. Dzielimy i wymieniamy się w ten sposób doświadczeniami z osobami pracującymi na polu edukacji małych dzieci w 13 krajach Europy.
Publikujemy poradnik Dobry Start – jak wprowadzać alternatywne formy edukacji przedszkolnej. Na zlecenie UNICEF-u tłumaczymy go na język angielski.
Wiemy, że w całej Polsce są organizacje, rodzice, przedstawiciele władz, którzy chcą aktywnie działać na rzecz wczesnej edukacji. Pomagamy im w lepszej współpracy. Szkolimy, organizujemy seminaria, prowadzimy konsultacje zgodnie z hasłem: „Zrób pierwszy krok w stronę lepszej przyszłości”.
* 20 modułów szkoleniowych, 88 przeprowadzonych szkoleń, 1464 przeszkolonych naczycieli III Forum Edukacyjne: „Razem dla dzieci”: 26 organizacji, 28 warsztatów, 896 nauczycieli i przedstawicieli organizacji pozarządowych
* 32 mentorów 30 konsultantów
* 35 Gminnych Strategii Edukacyjnych
* 36 organizacji w Partnerstwie na rzecz Rozwoju i Edukacji Małych Dzieci




